سابقه و هدف: سنتز زنجیره های گلوبین و آنالیز DNA، آزمایش های تکمیلی در زمینه تشخیص تالاسمی می باشند. در حال حاضر آنالیز DNA به عنوان معتبرترین آزمایش تشخیص بیماری های ژنتیکی از جمله تالاسمی محسوب می شود. اما با توجه به پیچیدگی این بیماری هتروژن، که می تواند مربوط به وجود موتاسیون های ناشناخته و یا وجود موتاسیون در نقاط تنظیمی دوردست ژن باشد، سنتز زنجیره های گلوبین جایگاه خاصی در زمینه تشخیص افتراقی انواع تالاسمی حفظ کرده است. از این جهت بر آن شدیم که علاوه بر راه اندازی این روش به صورت روتین، محدوده نسبت آلفا به بتا را نیز در گروه های مختلف تالاسمی و گروه کنترل تعیین نماییم.مواد وروش ها: مطالعه انجام شده از نوع تجربی بود. در این تحقیق جمعا 214 فرد شامل گروه کنترل(51 نفر)، گروه بتاتالاسمی مینور(24 نفر)، گروه آلفاتالاسمی ملایم (a thal-2) (68 نفر)، گروه آلفا تالاسمی شدید (44 نفر)، گروه بیماری هموگلوبین H (6 نفر)، گروه بتاتالاسمی نهفته (تیپ II )(14 نفر)، گروه دلتابتا تالاسمی (5 نفر) و گروه آلفادلتابتا تالاسمی (2 نفر) شرکت نمودند. برای گروه های فوق آزمایش های زیر انجام شد: CBC،  الکتروفورز هموگلوبین بر روی کاغذ استات سلولز در pH قلیایی و اندازه گیری هموگلوبین A2 با استفاده از کروماتوگرافی ستونی، شمارش درصد رتیکولوسیت ها، بررسی انکلوزیون های هموگلوبین H، بررسی مورفولوژی سلول های قرمز خون و سنتز زنجیره های گلوبین. یافته ها: یافته های مطالعه نشان دهنده این نتایج هستند: 1- تغییرات معنی دار در مورد متغیرهای زیر نسبت به گروه کنترل در جهت افزایش میانگین گلبول های قرمز، کاهش میانگین هموگلوبین، کاهش میانگین هماتوکریت، کاهش میانگین MCV، کاهش میانگین MCH و کاهش میانگین MCHC، هم چنین کاهش میانگین نسبت آلفا به بتا در موارد آلفا تالاسمی و بر عکس افزایش آن در موارد بتاتالاسمی. 2- شیوع بیشتر آلفا تالاسمی نسبت به فرم های آتیپیک بتاتالاسمی در جمعیت مشکوک به تالاسمی (  %55.2موارد مختلف آلفا تالاسمی در مقابل %9.8 موارد مختلف بتا تالاسمی آتیپیک). نتیجه گیری: نتایج نشان می دهند که میانگین نسبت آلفا به بتا در این مطالعه منطبق با نتایج ارایه شده در سایر مقالات و کتاب های معتبر است با این تفاوت که انحراف معیار بزرگ تر می باشد. در نتیجه این انحراف معیار، محدوده بازتری برای نسبت آلفا به بتا به دست آمده است. وجود این محدوده باز سبب هم پوشانی محدوده ها در گروه های مختلف و مجاور می گردد. به همین دلیل از این عدد به تنهایی نمی توان برای تشخیص قطعی نوع تالاسمی استفاده کرد. لذا برای تعیین وضعیت نهایی بیمار، ضمن در نظر گرفتن قومیت بیمار و وضعیت بالینی وی، لازم است که نتایج آزمایش های CBC، مورفولوژی سلول های قرمز، الکتروفورز هموگلوبین، سنتز زنجیره های گلوبین و هم چنین نتایج آزمایش های پدر و مادر بیمار و در صورت لزوم آنالیز DNA آن ها، در کنار هم گذاشته شود.

بیمار هموگلوبین H دارای یک کمخونی میکروستیک هیپوکروم خفیف تا شدید است با علایم بالینی تالاسمی انترمیدیت تظاهر می کند، بیماران پریدگی رنگ پوست و مخاط دارند، در معاینه طحال ممکن است قابل لمس تا بزرگ باشد هموگلوبین H چون بی ثبات است، داخل گویچه های قرمز رسوب می کند و سبب همولیز مزمن گویچه های قرمز می شود. در این بیماران هموگلوبین H با انکوباسیون گویچه های قرمز با رنگ بریلیانت کریزول بلو 1% رنگ آمیزی شد، هموگلوبین H در الکتروفورز هموگلوبین از همولیزت تازه در PH قلیائی که حرکت سریع دارد اندازه گیری آن 20 تا 25 درصد هموگلوبین بیماران را تشکیل داد. بیلان CBC با شمارشگر خودکار شمارش های گلبول های قرمز را بالا، هموگلوبین، هماتوکریتMCHC , MCH, MCV را پای ین ولی RDW و رتیکولوسیت (با محاسبه اندکس) را بالا نشان داد. مورد 4 یک بار با کریز آپلاستیک با شمارش پایین گلبولهای قرمز و هموگلوبین مراجعه کرد و بستری شد ولی سایر موارد در مراجعات مکرر خود با هموگلوبین بین 8 تا 10 گرم درصد بودند. همین مورد در سیر بالینی خود عوارض همولیز مزمن، کمبود فولیک اسید، وجود سنگ کیسه صفرا، را نشان داد بعلاوه کریزهای همولتیک حاد در موارد 3، 2 دیده شد. با وجود موارد فوق دوره و سیر بیماری خوش خیم بوده، رشد و نمو، بلوغ، ازدواج، آبستنی و استخدام در آنها طبیعی و درمانها نگهدارنده و کمکی مثل مصرف قرص اسید فولیک توصیه شده است، اقدام های جدی در درمان عفونت های جاری آنان ضروری است درمان کمخونی و یرقان همولتیک در آنان تزریق خون بر حسب نیاز است.

هدف: آلفا - تالاسمی یکی از شایع ترین اختلالات هموگلوبین در جهان محسوب می شود و در اکثر موارد در نتیجه ایجاد حذف در یک یا هر دو ژن آلفا - گلوبین اتفاق می افتد. حذف های شناخته شده آلفا - گلوبین مانند حذف های 3.7، 4.2، 20.5 کیلوبازی و Med را می توان با روش PCR چندگانه تشخیص داد. با این وجود تعدادی از حذف های ناشناخته در این ژن وجود دارند که با استفاده از روش هایی مانند روش فوق و همچنین روش تعیین توالی قابل تشخیص نخواهند بود. در این تحقیق از روش Real-time PCR به منظور تشخیص وجود یا عدم وجود حذف های ناشناخته استفاده شده است. مواد و روش ها: روش Real-time PCR مبتنی بر استفاده از رنگ سایبرگرین I به منظور تکثیر ژن های a1، a2 و همچنین ژن مرجع CLCN7 انجام پذیرفت و آنالیز داده ها با استفاده از روش مقایسه ای چرخه آستانه برای تعیین میزان ژنی انجام شد. نتایج: نتایج به دست آمده با استفاده از روش مقایسه ای چرخه آستانه نسبت 0.90±0.16 را برای افراد نرمال و نسبت 0.32±0.15 را برای افراد ناقل حذف هتروزیگوت در ژن های a1 و  a2گلوبین نشان می دهد. همچنین آنالیز منحنی ذوب اختصاصیت تکثیر ژن های مورد نظر را تایید کرد. نتیجه گیری: روش Real-time PCR روشی ساده، سریع و مطمئن بوده و می توان از آن برای شناسایی حذف های ناشناخته در ناقلین آلفا - تالاسمی استفاده نمود.

مقدمه: در دستورالعمل غربالگری بتا تالاسمی ایران زوجین با اندکس خونی 3 > HbF و 3/5> HbA2، 27-26 = MCH، 80-75 = MCV به عنوان زوج مشکوک کم خطر طبقه بندی می شوند و انجام آزمایشات ژنتیک در این زوجین اجباری نمی باشد. اگر شاخص های خونی افراد ناقل آلفا تالاسمی (دارای 1 حذف یا 2 حذف ژن آلفا) در محدوده ی زوج کم خطر باشد در برنامه ی غربالگری بتاتالاسمی قادر به شناسایی این زوجین نخواهیم بود ولی در صورتی که شاخص های خونی ناقلین آلفا تالاسمی در محدوده ی زوج مشکوک پرخطر باشد با دستورالعمل غربالگری بتاتالاسمی امکان شناسایی این زوجین امکان پذیر خواهد بود. روش ها: در این مطالعه ی مقطعی با استفاده از نتیجه آزمایش PND اطلاعات 2359 فرد مبتلا به آلفا تالاسمی که طی سال های 1400-1397 در 22 مرکز مشاور ازدواج استان اصفهان شناسایی شده اند، استخراج شد و شاخص های خونی MCV, MCH افراد ناقل الفا تالاسمی با مقادیر زوج کم خطر و پر خطر زوج ناقل بتا تالاسمی مقایسه شد. یافته ها: میانگین  MCHو MCV زوجین مبتلا به 1 و 2 حذف ژن آلفا تالاسمی به تر تیب در محدوده ی زوج کم خطر و پر خطر بتا تالاسمی می باشد. نتیجه گیری: دستورالعمل غربالگری بتاتالاسمی قادر به شناسایی افراد دارای 2 حذف ژن آلفا تالاسمی می باشد در صورتی که این دستورالعمل در شناسایی افراد دارای 1 حذف ژن آلفا کارآیی ندارد. بنابراین می توان گفت با دستورالعمل حال حاضر می توان از بروز و عوارض بارداری در مادران دارای نوزاد هموگلوبین بارت پیشگیری نمود، ولی شناسایی بیماری هموگلوبین H امکان پذیر نیست.

زمینه و هدف: تالاسمی به عنوان یکی شایعترین بیماری تک ژنی در ایران و جهان به حساب می آید. این بیماری در سطح مولکولی هتروژن بوده و تا کنون علاوه بر حذف های بزرگ، بیش از پنجاه جهش نقطه ای مختلف برای این بیماری در سراسر دنیا شناخته شده است. در این تحقیق ارتباط بین شاخص های خونی ناقلان آلفا تالاسمی ونوع جهش انان مورد بررسی قرار گرفت.روش کار: با توجه به اینکه شاخص اصلی خونی ناقلان آلفا تالاسمی نسبت به افراد سالم، کاهش میزان MCV وMCH  می باشد این تحقیق و بر روی 208 کروموزم (به ترتیب 33 ناقل آلفا تالاسمی استان خوزستان و 71 ناقل آلفا تالاسمی استان خراسان) انجام گرفت. ناقلان بین 20 تا 40 سال سن داشته اند و با هم وابستگی فامیلی نداشتند.نتایج: تنها یک نوع جهش ao بدست آمد (MED). این جهش در 2.9% جمعیت مورد مطالعه دیده شد. ناقلان این جهش از متوسط MCV معادل 63.90 fL برخورداربودند. این در حالی بود که ناقلان آلفا تالاسمی با سایر هشت جهش یافت شده a+ (درمجموع ده ژنوتیپ)، دارای MCV  بالاتری نسبت به گروه قبلی بودند (77.2>MCV>68.4).نتیجه گیری: نتایج تعیین کننده ارتباط مستقیم بین MCV و MCH با شدت جهش (a+ و ao) میباشد علاوه بر آن میزان  MCVو MCH در ناقلان آلفا تالاسمی می تواند بعنوان یک الگوی با ارزش، جهت تشخیص سریع نوع جهش در جمعیت ایران به کار برده شود.

زمینه و هدف: آلفاتالاسمی یک بیماری تک ژنی با توارث اتوزومی مغلوب بوده و در جمعیت هایی با منشاء مدیترانه ای و آسیای جنوب شرقی شایع می باشد. بررسی شیوع جهش های غیرحذفی این بیماری می تواند راهنمای مفید و سریعی جهت پیش گیری، کنترل و تشخیص قبل از تولد این بیماری باشد.روش کار: در این مطالعه توصیفی - تحلیلی از 40 فرد ارجاعی به آزمایشگاه ژنتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با اصلیت کرمانشاهی، با MCV (<80 fl) و MCH (<27) پایین تر از حد طبیعی و سطوح Hb F و Hb A2 طبیعی یا کاهش یافته، نمونه گیری به عمل آمد. این افراد فاقد حذف های شایع ژن آلفا گلوبین بوده اند.DNA  ژنومی این افراد به روش Salting Out تخلیص و با تکنیک ARMS PCR جهش های نقطه ای شایع آلفاتالاسمی بررسی شد. نمونه هایی که فاقد جهش های حذفی و جهش های نقطه ای مورد بررسی بودند ژن های a1 و a2 آن ها تعیین توالی شدند.یافته ها: در 39 مورد از 40 فرد مورد بررسی، 6 نوع جهش مشخص گشت. شایع ترین جهش در بین نمونه مورد مطالعه جهش apolyA4 با فراوانی %37.5، پس از آن جهش a-5nt با فراوانی %35 و جهش apolyA6 با فراوانی %17.5 می باشد. جهش های Hb Adana، a1+1mRNA و a2+832 G>A از طریق تعیین توالی شناسایی گردیدند.نتیجه گیری: این مطالعه، جامع ترین مطالعه انجام شده در منطقه بوده و از نتایج این بررسی می توان جهت مشاوره ژنتیک، غربال گری جمعیتی و تشخیص قبل از تولد استفاده نمود.

سابقه و هدف: توزیع آلفاتالاسمی در جمعیت های متفاوت بسیار متغیر است. بسته به نوع ژنوتیپ، فنوتیپ های مختلفی قابل انتظار است. هدف از تحقیق حاضر، بررسی فراوانی ناقلین آلفا تالاسمی در داوطلبین ازدواج بود.مواد و روش ها: در یک مطالعه کاربردی، در مدت یک ماه از هشت مرکز بهداشت واقع در شمال، جنوب، شرق و غرب شهر تهران بدون هیچ محدودیتی صرفا بر اساس مراجعه افراد، 626 نمونه خون به آزمایشگاه ارسال شد. DNA تخلیص و آزمایش های مولکولی انجام شد. به طور عمده از آزمایش های مولکولیMultiplex Gap PCR ،ARMS PCR  و Sequencing استفاده گردید.یافته ها: حداقل یک نوع حذف در ژن آلفا گلوبین در 95 نفر تشخیص داده شد. بر این اساس فراوانی جهش های حذفی شایع در افراد مورد بررسی 19.83% بود (27.85-11.81=95%CI ). تریپلیکیشن در هیچ یک از نمونه ها یافت نشد. بر اساس بررسی های قبلی و با توجه به این که با روشMultiplex Gap PCR ، حدود 65% موارد دارای جهش در ژن آلفا گلوبین در افراد دارای  MCH<27یا  MCV<80قابل تشخیص می باشد، به نظر می رسد تعداد واقعی موارد دارای جهش در ژن آلفا گلوبین بیشتر از موارد یافته شده با روش فوق باشد.نتیجه گیری: بر اساس این تحقیق، در صورت تعمیم نتیجه به دست آمده در این مطالعه به جامعه و بر اساس مطالعه قبلی، به نظر می رسد تعداد افراد دارای جهش در ژن آلفا گلوبین در افراد دارای  MCH<27یا  MCV<80حداقل 143 نفر و با فراوانی 29.90% باشد (37.40-22.40=CI %95).

سابقه و هدف: زوج های بسیاری در وضعیت نامشخص از نظر داشتن نقص در ژن های تالاسمی وجود دارند که تعیین قطعی این نواقص برای برنامه غربالگری قبل از ازدواج و نیز برای کمک به مشاوره ژنتیک ضروری می باشد. در این بررسی افراد مشکوک به آلفا تالاسمی، از نظر جهش های مختلف حذفی و غیر حذفی مورد بررسی مولکولی قرار گرفتند.مواد و روش ها: در این مطالعه توصیفی، نمونه های مشکوک به آلفا تالاسمی با MCH<27pg, MCV<80fL به همراه سطح آهن و HbA2 طبیعی از بین مراجعین به انستیتو پاستور ایران به طور تصادفی جدا و مورد بررسی قرار گرفتند. جهش های حذفی با روش Multiplex gap-PCR و جهش های غیر حذفی با روش ARMS-PCR و تعیین توالی (Sequencing) بررسی شدند.یافته ها: از میان 140 نمونه، در 126 نفر (90%) جهش در خوشه ژن آلفا گلوبین تعیین شد. در بررسی جهش های حذفی، وجود حداقل یک حذف در 99 نفر (71/70%) از افراد نشان داده شد. در بررسی جهش های غیر حذفی، حداقل یک جهش نقطه ای در 27 نفر (28/19%) از نمونه های فاقد جهش حذفی دیده شد. در مجموع 9 جهش مختلف در این افراد تعیین شد. شایع ترین جهش، حذف- a3/7  در 100 آلل (71/35%) در مجموع 280 کروموزوم مورد بررسی و به دنبال آن جهش غیر حذفی - a5nt در 25 آلل (93/8%) بود.نتیجه گیری: در این مطالعه به دلیل استفاده از روش تعیین توالی، جهش های نقطه ای در خوشه ژنی آلفا گلوبین فراوانی بیشتری را نسبت به سایر تحقیقات انجام شده توسط دیگر محققین کشور نشان می دهد. یافته های این مطالعه می تواند در برنامه کشوری مهار تالاسمی بسیار مفید باشد.